2025 Yılına Genel Bakış

PARA POLİTİKASI VE DEZENFLASYON

Para politikası kararları, enflasyon gerçekleşmeleri, ana eğilimi ve beklentileri göz önünde bulundurularak dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirlenmektedir. Bu çerçevede Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 2025 yılında politika kararlarını enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla gözden geçirmek suretiyle vermiş ve politika faizini 2025 yılının sonunda yüzde 38 seviyesine düşürmüştür.

TCMB, ekonomik birimlerin beklentilerindeki ayrışma ve olası oynaklıklara karşı, parasal aktarımın etkinliğini artırmak amacıyla, makroihtiyati politikaları uygulamaya 2025 yılında da devam etmiş, sistemde oluşan likidite fazlasını parasal aktarım mekanizmasının etkinliğini artırmak amacıyla çeşitli araçlar kullanılarak sterilize etmiştir.

Dezenflasyon süreci 2025 yılında da devam etmiştir. 2025 yılının ilk yarısı genelinde petrol fiyatları başta olmak üzere gerileyen emtia fiyatları enflasyondaki düşüşü desteklemiştir. Finansal piyasalardaki gelişmelerin etkisi ile mart ve nisan aylarında Türk lirası değer kaybetmiş ve bunun etkileri temel mal enflasyonunun yanı sıra üretici fiyatları üzerinde de izlenmiştir.

Yıllık enflasyon bir önceki yıla kıyasla 13,5 puan gerilemiş 2025 yılını yüzde 30,9 seviyesinde tamamlamıştır. Enflasyon beklentileri gerilerken hane halkı ve firma beklentilerindeki düşüş öne çıkmıştır.

2025 yılı genelinde finansal koşullardaki sıkılığın devamı ile özel tüketimin büyümeye katkısı bir önceki yıla benzer şekilde sınırlı gerçekleşmiş, toplam yatırımlar ise katkısını artırmıştır. Net ihracatın katkısı negatif gerçekleşmiş ve büyümeyi sınırlamıştır. Bu çerçevede, iktisadi faaliyet 2025 yılında yıllık bazda ılımlı seyretmiş ve büyüme oranı yüzde 3,6 olarak gerçekleşmiştir.

Üretim tarafından bakıldığında, yılın genelinde büyümenin temel sürükleyicisi hizmetler sektörü olurken, sanayi ve inşaat sektörü de büyümeye artış yönünde katkı sağlamıştır. Don ve kuraklık olayları nedeniyle bitkisel üretimdeki gerilemenin etkisiyle tarım katma değeri düşüş kaydetmiştir

YALIN, ETKİN VE ÇİFT YÖNLÜ İLETİŞİM

TCMB, 2025 yılında fiyat istikrarı hedefine yönelik politika adımlarını kamuoyuna aktarmaya devam etmiştir. Bu çerçevede iletişimin yalınlığını ve çift yönlü niteliğini güçlendirmeye odaklanmıştır. Politika metinlerinin daha anlaşılır bir dil kullanılarak farklı formatlar aracılığıyla sunulması önceliklendirilmiştir. Çok katmanlı iletişim stratejisi kapsamında, alınan kararlar ve yapılan duyuruların farklı mecralardan eş zamanlı olarak iletişimi gerçekleştirilmiştir.

TCMB’nin temel iletişim metinleri olan Para Politikası Kurulu (PPK) kararları ve Enflasyon Raporları başta olmak üzere Finansal İstikrar Raporları, Aylık Fiyat Gelişmeleri Raporları, Dijital Türk Lirası İkinci Faz İlerleme Raporu, Çalışma Tebliğleri ve Ekonomi Notları genel ağ sitesi ve sosyal medya hesapları aracılığıyla kamuoyuyla paylaşılmıştır.
2025 yılında dijital iletişim kanalları daha etkin bir şekilde, yalın anlatım dili ile kullanılmaya devam edilmiştir. Sosyal medyada NSosyal ve Instagram platformlarında kurumsal hesaplar açılmıştır. Enflasyon Raporu Bilgilendirme Toplantıları ve Finansal İstikrar Raporlarına ilişkin kısa videolar ve infografikler paylaşılmıştır. Temel ekonomik kavramlara ilişkin içerikler Instagram’da yayımlanmaya başlanmıştır.
2025 yılında “Merkezin Güncesi” isimli blog sayfası aktif bir şekilde kullanılarak politika iletişiminin önemli bir iletişim aracı olmaya devam etmiştir. TCMB çalışanları tarafından para politikası ve iletişim stratejilerine eş zamanlı katkıda bulunabilecek nitelikte güncel ekonomik gelişmelerle ilgili 18 yeni analiz yayımlanmıştır.
TCMB “Merkez Bankası Üniversite Öğrencileri Makale Yarışması” başlatılmıştır. Yarışma, ekonomiyle ilgilenen ve güncel ekonomik gelişmeleri yakından takip eden üniversite öğrencilerinin kendi fikirlerini ifade edebilmelerini amaçlamaktadır. 2025 yılında başvuruları alınmaya başlanan yarışmanın 2026 yılında sonuçlanması planlanmaktadır.
2025 yılında Dijital Türk Lirası Projesi Ekosistemine Katılım Çağrısı kamuoyuyla paylaşılarak, Projenin ikinci faz çalışmalarını zenginleştirmek amaçlanmıştır.
Fonların Anlık ve Sürekli Transferi (FAST) Sistemi, TCMB Ödeme Sistemleri, Dijital Türk Lirası, TR Karekod, Açık Bankacılık ve Güvenlik Katman Servisi (SİPER) başta olmak üzere TCMB’nin ödemeler alanındaki çalışmalarına ilişkin güncel bilgilerin yer aldığı Ödemelerin Merkezi isimli genel ağ sitesi 5 Aralık 2025’te açılmıştır. Ödemelerin Merkezi genel ağ sitesi, basın duyurusu ve sosyal medya paylaşımları ile kamuoyuna tanıtılmıştır.
Veriye dayalı araştırmaları teşvik etmek amacıyla, mikro düzeydeki verilere güvenli erişim sağlayan Veri Araştırma Merkezi (VERİM) projesi kamuoyuna duyurulmuştur.
Çift yönlü iletişimi sağlayan Enflasyon Raporu Bilgilendirme Toplantılarının düzenlenmesine 2025 yılında da devam edilmiştir. Bilgilendirme toplantılarında Başkan ve Başkan Yardımcıları, basın mensupları ve ekonomistlerden gelen soruları yanıtlamıştır. Ayrıca Başkan Dr. Fatih Karahan, Anadolu Ajansı ve Bloomberg News haber ajanslarına röportajlar vermiştir.
Başkan Dr. Fatih Karahan, “Para Politikası ve Makroekonomik Görünüm” konusunda TCMB İstanbul Finans Merkezi Yerleşkesinde canlı yayın programı gerçekleştirmiş, yayın TCMB genel ağ sitesi ve kurumsal sosyal medya hesaplarından paylaşılmıştır.
Başkan Dr. Fatih Karahan 2025 yılında başlayan “Para Politikası ve Makroekonomik Görünüm” toplantıları kapsamında Ankara ve İstanbul’un yanı sıra Eskişehir, Uşak, Denizli, Kayseri, Bursa ve Kocaeli’de iş dünyası ve sivil toplum örgütleri gibi farklı paydaş grupları ile bir araya gelmiştir. Başkan Karahan ilgili toplantılarda sunum gerçekleştirmiş ve katılımcıların sorularını yanıtlamıştır.
Hesap verebilirlik ilkesi kapsamında TCMB Başkanı her yıl Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonu üyelerini bilgilendirmektedir. 2025 yılında TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda para politikası ve ekonomik görünüme ilişkin iki sunum gerçekleştirilmiştir. Komisyon üyelerinin soruları yanıtlanarak karar alma süreçlerine ilişkin şeffaflık güçlendirilmiştir.

TEKNOLOJİ VE FİNANSAL ALTYAPIYI DAHA YOĞUN VE ETKİN KULLANMA

TCMB’nin teknolojisini geleceğe hazırlamak amacıyla veriyi özgürleştiren, altyapıyı modernleştiren Mimari Dönüşüm çalışmaları tamamlanarak mimari; yeniliklere açık, bağımsız ve esnek bir yapıya dönüştürülmüştür.
Türkiye’nin en yüksek binası olan Merkez Bankası İstanbul Finans Merkezi binasının tüm teknolojik altyapı kurulumları zamanında yapılmış ve TCMB kullanıcısı, akşam eski ofisten sabah yeni binaya saniye kaybetmeden taşınmıştır.
Yapay zekâ modellerinin geliştirilmesi, takibi ve hızlı bir şekilde kullanıma sunulması amacıyla altyapı oluşturulmuş, farklı yapay zekâ sistemlerinin entegrasyonu için orkestrasyon araçları hayata geçirilmiştir. Yazılım geliştirme süreçlerinde, Elektronik Belge Yönetim Sisteminde ve hesap adı eşleştirmeye yönelik işlemlerde yapay zekâ kullanılarak hız ve verimlilik artışı sağlanmıştır.
TCMB’nin siber güvenlik dayanıklılığını artırmak ve önleyici kontrolleri genişletmek amacıyla çalışmalara devam edilmiştir.
Rezerv Yönetimi Otomasyonunun yenilenmesi çalışmalarına devam edilmiş, döviz alım/satım, risk yönetimi ve muhasebe işlemleri, daha iyi bir kullanıcı deneyimi sunmak amacıyla, yeni teknolojilerle geliştirilerek başarıyla devreye alınmıştır.
TCMB tarafından işletilen ve 7/24/365 kesintisiz hizmet sunan FAST Sisteminde 2025 yılı sonu itibarıyla 37 banka, 11 ödeme ve elektronik para kuruluşu ve Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş. (PTT) olmak üzere 49 katılımcı faaliyet göstermektedir. FAST Sistemi kapsamında ödemeler alanında rekabeti ve yenilikçiliği artırmak, yeni ve katma değerli hizmetlerin sunulmasını sağlamak üzere çalışmalar sürdürülmüştür.
2025 yılının başında, Ödeme İste Katman Servisi’nin ikinci fazı kapsamında geliştirilen “Sonra Kabul - Sonra Öde” ve “Şimdi Kabul - Şimdi Öde” modelleri kullanıma sunulmuştur. FAST-TR Karekod geliştirmeleri kapsamında, yurt içindeki cihazlarda oluşturulan TR Karekodların, sınır ötesi kuruluşların mobil uygulamaları aracılığıyla okutulması suretiyle işyeri ödemelerinin yapılabilmesi mümkün kılınmıştır. Ayrıca, Kolay Adresleme Sistemi (KOLAS), FAST TR Karekod ve Ödeme İste katman servislerinin bilinirliğinin artırılması ve kullanımının yaygınlaştırılması amacıyla çalışmalar yapılmıştır.
Türk lirası banknot ve madeni paraların hacim ve tedavülünün düzenlenmesi çerçevesinde, madeni para işlemlerinin TCMB adına PTT tarafından gerçekleştirilerek vatandaşa sunulan hizmet ağının genişletilmesi amacıyla oluşturulan Konsinye Madeni Para Deposu (KMPD) uygulaması kapsamında, Edirne ve Van illerinde KMPD faaliyete başlamıştır.
Türk lirası tedavülünün kesintisiz sağlanması amacıyla devreye alınan ve TCMB adına banknot saklama ve işleme faaliyetlerinin gerçekleştirildiği Merkezi Olmayan Nakit Yönetimi (MONY) projesi kapsamında Ankara’da 4, İstanbul ve Antalya’da 2’şer, İzmir ve Adana’da 1’er adet olmak üzere 10 yeni MONY deposu faaliyete alınmıştır.

ULUSAL VE ULUSLARARASI PAYDAŞLARLA EŞ GÜDÜM

Ulusal ve uluslararası paydaşlarla iş birliğinin güçlendirilmesi ve mevcut ilişkilerin derinleştirilmesi kapsamında TCMB, 2025 yılında da kendi görev ve yetki alanı çerçevesinde faaliyetlerini sürdürmeye devam etmiştir. Bu kapsamda hem fiziki hem de çevrim içi olarak düzenlenen toplantı ve etkinliklere aktif katılım sağlanmış, üst yönetimimizin katıldığı toplantıların organizasyonu yapılmış ve böylece hem ikili hem de çok taraflı paydaşlarla etkileşimde ve etkin iletişimde bulunulmuştur.

Para politikalarına ilişkin zamanında, doğru ve etkin iletişim sağlanması amacıyla yerli ve yabancı kurumsal yatırımcılar, ekonomistler, analistler ve portföy yöneticilerinin katılımıyla 107 yatırımcı toplantısı gerçekleştirilerek 831 kuruluş ile iletişim sağlanmıştır.
T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı ile eş güdüm içinde kredi derecelendirme kuruluşları ile yıl boyunca 6 toplantı düzenlenmiştir.
G20, Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) tarafından düzenlenen uluslararası toplantılara yönelik çalışmalara devam edilmiş ve toplantılar kapsamında iç ve dış paydaşlar ile eş güdüm sağlanarak TCMB temsil edilmiştir.
IMF, üye ülkelerin ekonomik ve mali politikalarının izlenmesi ve uluslararası para sisteminin gözetimi görevi çerçevesinde 30 Ekim-13 Kasım 2025 tarihleri arasında ülkemizi ziyaret etmiş, bu kapsamda TCMB heyeti Madde IV toplantılarına katılım sağlamıştır.
Türkiye’nin Mali Şeffaflık Değerlendirmesi sürecinin güncellenmesine yönelik çalışmalara ilişkin IMF 14-28 Kasım 2025 tarihleri arasında ülkemize bir misyon ziyareti gerçekleştirmiş, TCMB heyeti de söz konusu ziyaret kapsamındaki toplantılara katılım sağlamıştır.
TCMB tarafından sekretarya faaliyetleri yürütülen İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) - İslam İşbirliği Teşkilatı Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimî Komitesi (İSEDAK) Merkez Bankaları Forumu’nun yedinci toplantısı TCMB ev sahipliğinde 28-29 Eylül 2025 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmiştir.
Kazakistan Merkez Bankası ev sahipliğinde 27-28 Mayıs 2025 tarihlerinde Astana’da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Üye Ülkeleri Merkez (Ulusal) Bankaları Konseyi birinci toplantısına katılım sağlanmıştır.
Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği Örgütü (OECD) bünyesindeki Ekonomi ve Kalkınmayı İnceleme Komitesi (EDRC) tarafından iki yılda bir üye ülkeler için yayımlanan ülke ekonomi raporları çalışmaları kapsamında Türkiye 2024 İnceleme Raporu Toplantısı OECD-EDRC yetkilileri ile TCMB’nin de içinde yer aldığı ülkemiz heyetinin katılımıyla 17-19 Şubat 2025 tarihlerinde Paris’te gerçekleştirilmiştir. TCMB heyetinin de katılım sağladığı 2025 EDRC Türkiye İnceleme Raporu’nun Lansman Toplantısı ise 10 Nisan 2025 tarihinde İstanbul’da düzenlenmiştir.
TCMB, dış ekonomik ilişkiler stratejisi çerçevesinde paydaş merkez bankaları ile var olan bağların güçlendirilmesi ve yeni iş birliği kanallarının tesis edilmesi amacıyla 2025 yılında da çalışmalarını sürdürmüştür. Bu çerçevede, 30 farklı merkez bankası ile 51’i çevrim içi toplantı ve 17’si çalışma ziyareti olmak üzere 68 teknik iş birliği faaliyeti gerçekleştirilmiştir. Bunun yanı sıra, TCMB tarafından iletilen dokuz bilgi talebine paydaş merkez bankaları tarafından dönüş sağlanmış ve paydaş merkez bankalarınca paylaşılan beş bilgi talebine ilişkin gerekli geri bildirimler sağlanarak ikili iş birliğinin ilerletilmesine katkı sunulmuştur.
Teknik seviyede sürdürülen iş birliği faaliyetleri, paydaş ülke merkez bankaları ve diplomatik misyon temsilcileri ile gerçekleştirilen üst düzey ikili görüşmeler ile güçlendirilmiştir.
İkili ilişkilere kurumsal bir boyut kazandırılması ve mevcut eş güdüm ağının genişletilmesi amacıyla Pakistan ve Gambiya Merkez Bankaları ile teknik iş birliği alanında mutabakat zabıtları imzalanmıştır. İlave olarak, Birleşik Arap Emirlikleri Merkez Bankası ile ödeme sistemleri ve yerel paralarla ticaret alanlarında ve Çin Halk Cumhuriyeti Merkez Bankası ile Renminbi takas düzenlemelerinin tesisine ilişkin mutabakat zabıtları imzalanmıştır.
Ayrıca, Kazakistan Merkez Bankası ve Birleşik Arap Emirlikleri Merkez Bankası ile para takası (swap) anlaşması imzalanmış, Çin Halk Cumhuriyeti Merkez Bankası ile var olan swap anlaşması yenilenmiştir.
Ülkemizin Avrupa Birliğine (AB) katılım süreci çerçevesinde TCMB kendi görev ve yetki alanına giren konular itibarıyla gereken katkıyı sağlamış, ayrıca Ekonomik ve Mali Diyalog süreci, Aday Ülkeler Ekonomik Tahmin ve 4 No’lu Ekonomik ve Parasal Konular, Sermaye Hareketleri ve İstatistik Alt Komitesi toplantılarında aktif katılımcı olarak yer almıştır.
TCMB’nin görev alanı dahilinde bulunan konulara ilişkin olarak T.C. Cumhurbaşkanlığı, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı başta olmak üzere kamu kurumları tarafından yapılan çalışmalara destek verilmiş ve düzenlenen toplantılara katılım sağlanarak iş birliği ve koordinasyon faaliyetlerine devam edilmiştir.
2025 yılında Gıda ve Tarımsal Ürün Piyasaları İzleme ve Değerlendirme Komitesi (Gıda Komitesi) ve Alt Komite toplantılarına katılım sağlanmış, gıda ve tarımsal ürün fiyatlarına ilişkin bilgilendirmeler yapılmış, fiyatlama davranışlarına ilişkin araştırmalar sunulmuş ve Gıda Komitesi kapsamında oluşturulan çalışma gruplarına katılım sağlanmıştır.

SOSYAL DUYARLILIĞA SAHİP OLMA

TCMB, temel görevlerini yürütürken toplumsal faydayı gözeten faaliyetlerine 2025 yılında da devam etmiştir. Kurumsal sosyal sorumluluk anlayışı çerçevesinde akademik çalışmalara katkı sağlamış, finansal okuryazarlık ve eğitim alanındaki destekleyici uygulamalar sürdürülmüştür.

Bu kapsamda, Merkez Bankası Derince Anadolu Lisesi mezunlarına yönelik karşılıksız eğitim bursu uygulaması devam etmiş; başarılı öğrencilerin ödüllendirildiği bir mezuniyet töreni düzenlenmiştir.

ÖDEMELER ALANININ ETKİNLİĞİNİ ARTIRMA

Ödeme Hizmetleri Veri Paylaşım Servisleri - ÖHVPS GEÇİT Altyapısının yaygınlaşma süreci devam etmiştir. Mevcut durumda 39 Hesap Hizmeti Sağlayıcısı (HHS) ve 41 Yetkili Ödeme Hizmeti Sağlayıcısı (YÖS) bulunmaktadır.
6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun (6493 sayılı Kanun) uyarınca çıkarılan çeşitli talimatlar ödeme ve elektronik para kuruluşlarına iletilmiş olup mevcut düzenlemelerde güncellemeler yapılmıştır.
2025 yılında kuruluşlar nezdinde gerçekleştirilen gözetim ve denetim faaliyetleri sonucunda, 6493 sayılı Kanun’un “Düzenleme ve kararlara uymamak” başlıklı 27 nci maddesi uyarınca 72 kuruluşa toplamda 373,2 milyon TL tutarında idari para cezası uygulanmış ve 29 kuruluşa uyarıda bulunulmuştur.